Kącik Popkultury

Szukaj
Close this search box.

„Biedne Istoty” – co by było, gdyby Dali pisał Frankensteina?

Mary Shelley w 1818 roku przedstawiła światu pierwszego cyborga, którym stał się potwór genialnego naukowca Wiktora Frankensteina. Od tego czasu jej kreatura przeszła przez ręce tysięcy autorów i artystów, którzy zainspirowali się pracą angielskiej pisarki. W zeszłym (a w Polsce na początku obecnego) roku reżyser Yorgos Lanthimos przedstawił ciekawą wariację na temat książki – „Biedne Istoty” opartej o powieść Alasdaira Graya z 1992 roku, dzięki czemu dostajemy historię Frankensteina przedstawioną na opak.

UWAGA! Tekst może zawierać drobne spoilery filmu „Biedne Istoty”.

„Frankenstein”, co może wydać się wielu czytelnikom dziwne lub nowe, jest pierwszym na świecie cyborgiem, czyli istotą złożoną z wielu niepowiązanych ze sobą części i włączony do życia poprzez elektryczność. Właśnie Shelley jest odpowiedzialna za wszystkie odmiany robotów, które teraz znamy i kochamy, czyli jest pewnego rodzaju matką Terminatora, Robocopa czy Cybermanów. Jej potwór jest silniejszy i bardziej rozwinięty od kogokolwiek z gatunku ludzkiego, na którym był wzorowany, a jego pragnieniem staje się poczucie akceptacji oraz włączenie do społeczeństwa. Dąży również do poznania miłości i kogoś mu podobnego, dlatego nakłania doktora Frankensteina do zbudowania mu partnerki. Jednak pierwszą rzeczą, która przychodzi do głowy kiedy myślimy czy to o nim, czy jego partnerce, to brzydota i monstrualna postawa. Założeniem było pokazanie potęgi w czymś nieatrakcyjnym, wręcz przerażającym. Czy ktoś bał się czarującego doktora Frankensteina, który jest w stanie złożyć i ożywić zwłoki?

biedne istoty
Willem Dafoe w Poor Things

Wszystkie założenia potwora Shelley odwraca Gray, który serwuje światu istotę piękną i pożądaną przez mężczyzn – nawet jeśli jej intelekt, etykieta lub sposób zachowania wymagają mnóstwa pracy. Delikatna Bella oddaje wszystkie cechy stwora Frankensteina; jest silna, inteligentna i stanowcza oraz, tak samo jak on, nachodzą ją refleksje nad porządkiem świata. „Biedne Istoty” w odróżnieniu od „Frankensteina” nie dają czytelnikowi  potwora, nawet więcej: to Bóg staje się potworem przez swoją zdeformowaną twarz i praktykę lekarską. Ze względu na wygląd głównej bohaterki nikt nawet nie myśli o niej w tej kategorii – wręcz przeciwnie, za Bellą ustawia się szereg adoratorów, dzięki czemu nie jest ona skazana na samotność. Bella może mieć, kogo zechce, co również wpływa na zakończenie historii. Kiedy potwór Frankensteina walczy z porażką, Bella cieszy się zwycięstwem, co więcej: staje się ona istotą, która przyćmiewa swojego stwórcę. Gdy Frankenstein uciekał przed swoim stworem, Bóg wręcz za nim tęsknił. Historia została sprowadzona do XX wieku, gdzie niewinny potwór otrzymuje atencję, którą powinien się cieszyć, natomiast niemoralny eksperymentator staje się ofiarą linczu.

biedne istoty
Porównanie postaci Belli i stereotypowej żony Frankensteina Po lewej: Emma Stone, po prawej: projekt Magdy Smolińskiej, modelka Marta Wiercińska, zdjęcie: Natalia Piekut

Film Lanthimosa proponuje nam odwróconą historię potwora Frankensteina i dodaje mu barwy surrealistycznego szaleństwa, które w tak samo magnetyczny sposób tworzył XX wieczny malarz Salvador Dali. Jaskrawe, mocne kolory, pejzaże pełne uzupełniających się barw i świateł, a także miasta i domy wypełnione nieregularnymi kształtami potęgowały surrealistyczną opowieść, w której szaleństwo przeplatało się z odgrywanym na ekranie terrorem emocjonalnym. Gdyby spojrzeć na ten film z perspektywy odbicia lustrzanego otrzymujemy pięknie zapakowaną psychodelię w której należy doszukać się filozoficznych tez o poszukiwaniu sensu życia oraz rozkładania go na czynniki pierwsze, eksperymentowania bez dzielenia na lepsze i gorsze, na moralne i niemoralne, na złe i dobre. Poznanie świata na nowo staje się nieświadomym celem Belli, która, w przenośni i naprawdę, musi zbudować swój kompas moralny od początku. Jednak co jest najbardziej odświeżającego w historii Belli, to to, że otwarcie zadaje ona pytania otaczającym ją ludziom… nie tylko uczy się tego, co wiadome, ale ma odwagę pytać i poddawać w wątpliwość pewne osądy lub tezy, czego nigdy nie zrobił potwór Frankensteina, który nie miał tego komfortu rozmowy z innymi ludźmi, którzy mogliby go wysłuchać.

biedne istoty
Emma Stone i Jerrod Carmichael w Poor Things

Makabra i czarne kolory reprezentujące tak mocno utwór Mary Shelley zostały zastąpione przez barwne, surrealistyczne szaleństwo, w którym to kolor i słowo mają wzbudzać niepokój, ale początek filmu również może sugerować, że przedstawiony świat odwołuje się do słynnej powieści z XIX wieku, prezentując czarnobiałe ujęcia. Dzięki temu zabiegowi nic nie jest oczywiste, ponieważ świadczy on o tym, że nawet coś pięknego może być niebezpieczne. Potwór Frankensteina odstraszał swoim wyglądem i nieopanowaniem, a te same cechy u Belli sprawiły, że ludzie ciągnęli do niej niczym magnez. Film Lanthimosa gwarantuje widzom długie filozoficzne rozmyślania, a dodatkowo znając historię Frankensteina i jego potwora, poczucie rozterki i pojawiające pytania porwą na jeszcze dłuższe godziny.

Przeczytaj również: Polska premiera nagrodzonego serialu sensacyjnego „Follow” już 9 marca na 13 Ulicy!

Podobał Ci się artykuł? Udostępnij!

Facebook
Twitter
Pocket
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

O Autorze

Picture of Joanna Tulo

Joanna Tulo

Jestem absolwentką Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Warszawskim. Wśród moich zainteresowań znajdują się tajniki skrywane przez społeczeństwo, a także antropologia oraz terminy dotyczące szeroko pojętej kultury. Świat popkultury jest bardzo mi bardzo bliski i chętnie rozkładam go na czynniki pierwsze, co zastosowałam w moich pracach naukowych, które zawierały elementy analiz filmowych oraz teatralnych. Swoje umiejętności wykorzystuje w pracy z social mediami, storytellingiem oraz marketingiem. Przez rok mieszkałam w Nowym Jorku, gdzie miałam okazję znaleźć się w kolebce kultury popularnej oraz poznawać teatralne możliwości jakie daje Broadway.

Kategorie

Rodzaje Wpisów

Najnowsze Wpisy