W sobotę 4 stycznia Joe Biden wręczył Prezydenckie Medale Wolności (ang. Presidential Medal of Freedom). Medal ten, przyznawany od nieco ponad 60 lat, stanowi najwyższe odznaczenie, jakie może uzyskać w Stanach osoba cywilna. Wśród uhonorowanych znaleźli się m.in. przedstawiciele muzyki, sportu i mody. Tym razem Prezydent przyznał 19 medali.
Źródło: https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/
Historia Prezydenckiego Medalu Wolności
Tradycja Medali Wolności sięga początku lat 60. XX wieku. Odznaczenie to zostało ustanowione przez 35 Prezydenta USA, Johna F. Kennedy’ego. Jednak to nie Kennedy dał początek cywilnym odznaczeniom. Pierwowzór pochodzi od Harry’ego Trumana (Prezydenta USA numer 33). Trumanowskie medale miały bezpośredni związek z II wojną światową i były przyznawane za służbę na froncie oraz dokonania cywilne.
Kennedy nie tylko oddzielił zasługi cywilne od pozostałych, ale zaproponował także nowy projekt odznaczenia oraz wyróżnił 2 stopnie:
Prezydencki Medal Wolności (ang. Presidential Medal of Freedom),
Prezydencki Medal Wolności z Wyróżnieniem (ang. Presidential Medal of Freedom with Distinction).
Medal w wersji… „podstawowej”, zakłada się na szyję przy pomocy niebieskiej wstęgi z białymi paskami wzdłuż brzegów. Medal w wersji „rozszerzonej” posiada dodatkowo tzw. baretkę, czyli kawałek wstążki, której kolory odpowiadają przyznanemu odznaczeniu. Przyszywa się ją po lewej stronie piersi, jednocześnie przekładając wstęgę przez prawe ramię.
Rozporządzenie podpisane przez Kennedy’ego zakładało coroczne przyznawanie Medali Wolności. Miało się to odbywać w okolicach 4 lipca (Święto Niepodległości) lub innych terminach, wskazanych przez głowę państwa. Jednakże zasada ta nie jest sztywno respektowana.
Źródło: https://fi.wikipedia.org/wiki/Presidential_Medal_of_Freedom
Charakterystyka Medalu Wolności
Centralnym punktem Medalu jest 13 gwiazd na niebieskim dysku, które mają symbolizować Wielką Pieczęć Stanów Zjednoczonych. Wspomniany dysk jest umiejscowiony w środku białej gwiazdy, w tle której przebija się czerwony pięciokąt. Całość jest zgrabnie połączona złotym pierścieniem stworzonym przez rozłożone skrzydła orłów bielików. Ptaki są jednymi z narodowych zwierząt USA na znak siły, wielkości i władzy.
Co do barw wstęgi, tutaj pole do interpretacji jest dosyć szerokie. Kolor niebieski może oznaczać powagę i zaufanie, jednak bardzo często jest także kojarzony z wiarą, wolnością i… niebem. O wiele prościej to wygląda w przypadku bieli, która wprost odnosi się do czystości, niewinności, czegoś nowego.
Prezydenckie Medale Wolności 2025
Jak wspomniałam na początku, w tym roku uhonorowano 19 osób. Co ciekawe, nie trzeba być czystej krwi Amerykaninem, żeby zostać odznaczonym. Przyjrzyjmy się dokładnie sylwetkom kilkorga z nich:
Źródło: https://www.socceramerica.com/lionel-messi-skips-presidential-medal-of-freedom-biden/
José Andrés, hiszpańsko-amerykański restaurator. Na stałe wprowadził tapas (rodzaj hiszpańskich przekąsek serwowanych na ciepło lub na zimno) do amerykańskiej kuchni. W 2010 roku powołał do życia organizację World Central Kitchen, której zadaniem jest niesienie pomocy żywnościowej osobom dotkniętych wojną lub klęską żywiołową. WCK od początku silnie angażuje się w konflikt izraelsko-palestyński. Na początku kwietnia ubiegłego roku w wyniku ataku rakietowego śmierć poniósł 36-letni Polak, Damian Soból.
Bono, 65-letni lider i wokalista kapeli rockowej U2. Choć od wielu lat jest chyba bardziej kojarzony z aktywizmem, aniżeli z muzyką. Współtworzy inicjatywę społeczną Project RED oraz One Campaign, w ramach których stara się walczyć z AIDS, malarią i gruźlicą – najpoważniejszymi epidemiami w Afryce. Zachęcił polityków obu opcji politycznych do zjednoczenia w ramach United States PEPFAR AIDS, największej organizacji skupiającej się na walce z jedną, konkretną chorobą.
Michael J. Fox, szeroko uznany aktor kanadyjsko-amerykańskiego pochodzenia. Znany z takich kultowych ról jak Marty McFly („Powrót do przyszłości”), Frank Bannister („Przerażacze”) albo Daniel Post („Orły z Bostonu”). Fox od ponad 20 lat mierzy się z chorobą Parkinsona, która z biegiem lat coraz bardziej daje mu się we znaki. Przez wzgląd na swój stan, aktor zainteresował (i zaangażował) się badaniami w zakresie wykorzystania komórek macierzystych jako lekarstwa.
Źródło: https://parkinsonseurope.org/2025/01/06/michael-j-fox-receives-medal-of-freedom-from-president-biden/
Earvin „Magic” Johnson, 66-letni koszykarz z Lansing w stanie Michigan, zawodnik Los Angeles Lakers i ligi NBA. Nie sposób zliczyć wszystkich jego osiągnięć sportowych. Wśród nich znajdują się mistrzostwa NBA, medale olimpijskie, tytuły mistrzowskie. Ale nie samym sportem Magic żyje, bowiem kiedy u progu lat 90 dowiedział się, że jest nosicielem HIV, postanowił założyć Magic Johnson Foundation. W ramach swojej działalności charytatywnej, Johnson stara się edukować społeczeństwo i walczyć z krzywdzącymi stereotypami na temat wirusa.
Źródło: https://wwd.com/pop-culture/culture-news/gallery/presidential-medal-of-freedom-2025-photos-1236789059/
Robert Francis Kennedy (odznaczenie pośmiertne), był 64. prokuratorem generalnym Stanów Zjednoczonych, a przy okazji młodszym bratem prezydenta Johna Kennedy’ego. Jako prokurator najwyższego szczebla oraz senator stanu Nowy Jork, Robert Kennedy uparcie dążył do celu, jakim była walka z segregacją rasową oraz ogólnym ubóstwem. Przeprowadził swego rodzaju rewolucję w personelu Kapitolu, angażując więcej przedstawicieli społeczności afro-amerykańskiej. Otwarcie wspierał działania Martina Luthera Kinga Jr., którego uważa się za niezłomny symbol walk o prawa obywatelskie.
Ralph Lauren, 86-letni pionier mody, co stanowi pewien ewenement, jeśli chodzi o Medale Wolności. Lauren jest bowiem pierwszym w historii projektantem z tym odznaczeniem. W swoich projektach stara się łączyć lifestyle, elegancję i amerykańską tradycję. Nie da się ukryć, że zarówno dzieła Ralpha jak i on sam, miały i nadal mają ogromny wpływ na amerykańską kulturę i biznes. Mało, że projektant do dziś pozostaje dyrektorem kreatywnym swoich marek, to jednocześnie od blisko 40 lat silnie angażuje się w walkę z rakiem, podejmując współpracę z najlepszymi ośrodkami na świecie.
Źródło: https://wwd.com/pop-culture/culture-news/gallery/presidential-medal-of-freedom-2025-photos-1236789059/
Lionel Messi, pochodzący z Argentyny 38-letni piłkarz. Jednak to nie sportowe osiągnięcia Messiego przyczyniły się do uhonorowania go Medalem. Założona w 2007 roku Fundacja Leo Messiego skupia się wokół osób z Zespołem Aspergera, choć nie jest to jej jedyny cel. Poza wsparciem dla dzieci będących w spektrum autyzmu, Fundacja oferuje także pomoc edukacyjną najmłodszym żyjących w miejscach, gdzie nie jest ona najlepiej rozwinięta, takich jak Mozambik, Styria, Meksyk, Strefa Gazy, rodzima Argentyna, a nawet poszczególne rejony Hiszpanii. Co interesujące, Leo Messi jest pierwszym Argentyńczykiem oraz piłkarzem, który otrzymał Prezydencki Medal Wolności.
Denzel Washington, 2-krotny laureat Oscara i Złotych Globów. Washington był trzecim obok Olivera Stone’a i Michaela Moore’a adresatem listu od Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii. Przedstawiciele grupy zwróciły się z prośbą o pomoc w negocjacjach, które dotyczyły wymiany 62 zakładników ze strony Rewolucjonistów na 600 rebeliantów po stronie kraju. Od lat 90. Denzel przez ćwierć wieku pełnił funkcję rzecznika w Boys & Girls Club of America. Jest to pozarządowa organizacja, która wspiera rozwój i edukację od najmłodszych lat. Ciekawostką jest, że 71-letni aktor otrzymał swoje mianowanie już w 2022 roku. Wówczas nie mógł odebrać odznaczenia, gdyż u Washingtona zdiagnozowano zarażenie koronawirusem.
Anna Wintour to przede wszystkim „Vogue”. Stoi na czele amerykańskiego czasopisma nieprzerwanie od ’88 roku i wyznacza światowe trendy. To ona co roku decyduje o temacie przewodnim słynnej Gali MET. Wydarzenie to, poza świętem mody, jest także świetną okazją do zbierania funduszy na cele charytatywne. Jest inicjatorką organizacji Vogue Fashion Fund, w ramach której przyznaje stypendia młodym, aspirującym projektantom mody.
Źródło: https://edition.cnn.com/2025/01/04/politics/biden-presidential-medal-of-freedom-honorees/index.html
Jak oceniacie tegoroczne rozdanie Medali? Uważacie, że są to w pełni zasłużone wyróżnienia, które mogą wzmacniać postawy obywatelskie i być wzorem dla innych? A może to niepotrzebna farsa, której jedynym celem jest podbudowanie ego znanych i bogatych? Czekam na Wasze opinie w komentarzach!
